پایگاه اطلاع رسانی حجت الاسلام و المسلمین اکبر ترابی شهرضایی

این پایگاه در راستای ارائه دروس استاد اکبر ترابی شهرضایی راه اندازی گردیده است.

پایگاه اطلاع رسانی حجت الاسلام و المسلمین اکبر ترابی شهرضایی

این پایگاه در راستای ارائه دروس استاد اکبر ترابی شهرضایی راه اندازی گردیده است.

پایگاه اطلاع رسانی حجت الاسلام و المسلمین اکبر ترابی شهرضایی

درس خارج فقه ـ جلسه پنجاه و چهارم ـ 1394/11/18

دوشنبه, ۱۹ بهمن ۱۳۹۴، ۱۲:۲۷ ق.ظ

دانلود فایل صوتی جلسه پنجاه و چهارم

شنیدن آنلاین صوت جلسه پنجاه و چهارم

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

متن عربی:

قال صاحب الحدائق قدس سره: و روى الشیخ المفید (طیب اللّه مرقده) فی المقنعة مرسلا؛ قال: «سئل الرضا علیه السلام عن مقدار الکنز الذی یجب فیه الخمس؟ فقال ما یجب فیه الزکاة من ذلک بعینه ففیه الخمس و ما لم یبلغ حد ما یجب فیه الزکاة فلا خمس فیه».

و لا خلاف أیضا بین الأصحاب فی ما أعلم فی اشتراط الخمس فی هذا النوع ببلوغ عشرین دینارا أو مائتی درهم و هو النصاب الأول من الذهب و الفضة، و یدل علیه الخبران الأخیران، و ما عدا النقدین المذکورین فإنه یعد بهما، و بذلک صرح العلامة فی المنتهى.

إلا أن عبائر جملة من الأصحاب کالمحقق فی الشرائع اقتصروا على نصاب الذهب خاصة و لعله لمجرد التمثیل، قال فی المنتهى: و لیس للرکاز نصاب آخر بل لا یجب الخمس فیه إلا أن یکون عشرین مثقالا فإذا بلغها وجب فیه الخمس و فی ما زاد قلیلا کان أو کثیرا.

قال فی المدارک بعد نقل ذلک عن المنتهى: و یشکل بأن مقتضى روایة ابن أبی نصر مساواة الخمس الزکاة فی اعتبار النصاب الثانی کالأول إلا أنی لا أعلم بذلک مصرحا. انتهى.

أقول: لا یخفى أن المراد من السؤال فی الروایة المذکورة إنما هو السؤال عن المقدار الذی یتعلق به الخمس بحیث لا یجب فی ما هو أقل منه کما هو ظاهر من روایة المقنعة فأجاب علیه السلام بقدر ما تجب الزکاة فی مثله و هو عشرون دینارا أو مائتا درهم، لا أن المراد المساواة فی النصب لیکون ما بینها عفوا لا خمس فیه کالزکاة.

و بالجملة فالمقصود بالسؤال و الجواب إنما هو المساواة فی مبدإ تعلق الخمس کما فی مبدإ تعلق الزکاة.[1]

قال المحقق الاملی قدس سره: یشترط فی وجوب الخمس فی الکنز بلوغ النصاب بلا خلاف، و قد ادعى استفاضة حکایة الاتفاق على اعتباره و ان اختلف فی مقداره، و عن الغنیة ان نصابه دینار مدعیا علیه الإجماع، بل عن أمالی الصدوق کونه من دین الإمامیة، لکنه شاذ، و الذی علیه أهل العلم انه عشرون دینارا، و یدل علیه صحیح البزنطی عن الرضا علیه السلام فی السؤال عما یجب فیه الخمس من الکنز- قال علیه السلام: ما یجب فی مثله الزکاة ففیه الخمس، و فی مرسلة المفید فی المقنعة عن الرضا علیه السلام أیضا: ما یجب فیه الزکاة من ذلک ففیه الخمس و ما لم یبلغ حد ما یجب فیه الزکاة فلا خمس فیه.

و ظاهر الصحیحة المتقدمة کفایة بلوغ نصاب احد النقدین و لو کان من الجنس الأخر، فلو بلغ عشرة دنانیر مثلا قیمة مأتی درهم، أو بلغ مأة درهم قیمة عشرین دینارا کفى فی وجوب الخمس فیه.

(و ربما یقال) بان الظاهر من المماثلة بلوغ ما کان من احد النقدین نصابه لا نصاب الأخر إذ یصدق على عشرة دنانیر مثلا انه لم یبلغ نصاب الزکاة و کذا على مائة درهم، نعم لو کان من غیر النقدین کفى فی وجوب الخمس بلوغ قیمته احد النصابین و ان کانت أقل من النصاب الأخر، و له وجه، و قد حکى عن المنتهى للعلامة ان هذا المبلغ- اعنى عشرین دینارا- معتبر فی الذهب، و اما الفضة فیعتبر فیها ماتا درهم و ما عداهما تعتبر فیه قیمة أحدهما.

و ظاهر الصحیحة المتقدمة اعتبار مساواة الکنز مع ما یجب فی مثله الزکاة فی مبدء تعلق الحق و هو النصاب الأول لا من کل وجه، فلو بلغ النصاب وجب إخراج خمسه بالغا ما بلغ بلا اعتبار نصاب أخر فیه و لا عفو بین النصابین، فما فی المدارک من اعتبار النصاب الثانی فی الخمس أیضا کالزکاة قضاء لحق المماثلة ضعیف محجوج بالإطلاقات مع اعترافه (قده) بعدم القائل به.[2]

لا یخفی انه انما کما مر فی بحث المعدن یعتبر النصاب فی الکنز بعد إخراج مؤنة استخراجه لانه قد تکون اکثر من الکنز فلا یعقل ان یتعلق الخمس بنفس المستخرَج.

ثم لو اشترک جماعة فی الإخراج إذا لم یکن نصیب کل واحد منهم بقدر النصاب مع بلوغ المجموع بقدره لم یجب علیهم الخمس کما تقدم تقریبه فی المعدن من ان التکلیف متوجه الی کل احد بخصوصه.

 



[1] . الحدائق الناضرة فی أحکام العترة الطاهرة؛ ج‌12، ص: 332.

[2] . مصباح الهدى فی شرح العروة الوثقى؛ ج‌11، ص: 40.

۹۴/۱۱/۱۹

نظرات  (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی