پایگاه اطلاع رسانی حجت الاسلام و المسلمین اکبر ترابی شهرضایی

این پایگاه در راستای ارائه دروس استاد اکبر ترابی شهرضایی راه اندازی گردیده است.

پایگاه اطلاع رسانی حجت الاسلام و المسلمین اکبر ترابی شهرضایی

این پایگاه در راستای ارائه دروس استاد اکبر ترابی شهرضایی راه اندازی گردیده است.

پایگاه اطلاع رسانی حجت الاسلام و المسلمین اکبر ترابی شهرضایی

دانلود فایل صوتی جلسه سیزدهم

شنیدن آنلاین صوت جلسه سیزدهم

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

متن عربی:

و لکنه غیر ظاهر لما أسلفناه فی بعض المباحث السابقة من ان المستفاد مما دل على رفع القلم عن الصبی و المجنون استثناؤهما عن دفتر التشریع و عدم وضع القلم علیهما بتاتا کالبهائم فلا ذکر لهما فی القانون، و لم یجر علیهما شی‌ء.

و مقتضى ذلک عدم الفرق بین قلم التکلیف و الوضع، فترتفع عنهما الاحکام برمتها بمناط واحد. و هو الحکومة على الأدلة الأولیة.

اللهم إلا إذا کان هذا الرفع منافیا للامتنان بالإضافة إلى الآخرین کما فی موارد الضمانات، أو ورد فیه نص خاص کموارد التعزیرات الموکول تحدیدها إلى نظر الحاکم.

اما فیما عدا ذلک فلم نعرف ای وجه لاختصاص رفع القلم بالتکلیف بعد إطلاق الدلیل، بل یعم الوضع أیضا.

و علیه فلا خمس فی مال الصبی أو المجنون، کما لا زکاة فان النص الخاص و ان لم یرد فی المقام کما ورد فی باب الزکاة إلا انه یکفینا حدیث رفع القلم بعد ما عرفت من شموله للوضع کالتکلیف، فلو کان هناک عموم أو إطلاق یشمل مال الصبی لم یکن بد من الخروج‌ عنه بمقتضى هذا الحدیث.

و هذا هو الصحیح کما قواه فی المدارک و ان کان المشهور هو الوجوب.

و لا فرق فیما ذکر بین الثلاثة المتقدمة و بین غیرها کأرباح المکاسب لوحدة المناط.[1]

اقول: لا یمکن المساعدة علی ما ذکره قدس سره بالنسبة الی عموم حدیث الرفع فلابد من ان ننقل الحدیث و نتأمل فی مضمونه حتی یظهر الاشکال.

وَ فِی الْخِصَالِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مُحَمَّدٍ السَّکُونِیِّ عَنِ الْحَضْرَمِیِّ عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ أَبِی مُعَاوِیَةَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنِ ابْنِ ظَبْیَانَ قَالَ: أُتِیَ عُمَرُ بِامْرَأَةٍ مَجْنُونَةٍ قَدْ زَنَتْ  فَأَمَرَ بِرَجْمِهَا- فَقَالَ عَلِیٌّ علیه السلام- أَ مَا عَلِمْتَ أَنَّ الْقَلَمَ یُرْفَعُ عَنْ ثَلَاثَةٍ- عَنِ الصَّبِیِّ حَتَّى یَحْتَلِمَ- وَ عَنِ الْمَجْنُونِ حَتَّى یُفِیقَ- وَ عَنِ النَّائِمِ حَتَّى یَسْتَیْقِظَ.[2]

اقول: الظاهر من الروایة مع الغض عن سنده ان المرفوع عن الثلاثة قلم المؤاخذة لا قلم التکلیف او الاحکام حتی یقال بتعمیمه للوضعی ایضا  الا تری انه لو نام بالغ عن صلوة الفجر هل یرفع الحکم عنه ام یرفع المؤاخذة هذا مضافا الی الحدیث الاخر الذی صرح فیه برفع الحد و هو ایضا من امیر المؤمنین علیه السلام.

وَ قَالَ عَلِیٌّ علیه السلام: لَا حَدَّ عَلَى مَجْنُونٍ حَتَّى یُفِیقَ وَ لَا عَلَى الصَّبِیِّ حَتَّى یُدْرِکَ وَ لَا عَلَى النَّائِمِ حَتَّى یَسْتَیْقِظَ.[3]

محمد بن احمد بن یحیی عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِیسَى عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِیهِ عَنْ عَلِیٍّ علیه السلام قَالَ: لَا حَدَّ عَلَى مَجْنُونٍ حَتَّى یُفِیقَ وَ لَا عَلَى صَبِیٍّ حَتَّى یُدْرِکَ وَ لَا عَلَى النَّائِمِ حَتَّى یَسْتَیْقِظَ.[4]

هذا و قد ورد فی بعض الاحادیث المراد من القلم الذی هو آلة للکتابة و به یکتب الحسنات و السیئات مثل موثقة طلحة بن زید:

مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَى عَنْ طَلْحَةَ بْنِ زَیْدٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: إِنَّ أَوْلَادَ الْمُسْلِمِینَ مَوْسُومُونَ عِنْدَ اللَّهِ- شَافِعٌ وَ مُشَفَّعٌ فَإِذَا بَلَغُوا اثْنَتَیْ عَشْرَةَ سَنَةً کُتِبَتْ  لَهُمُ الْحَسَنَاتُ- فَإِذَا بَلَغُوا الْحُلُمَ کُتِبَتْ عَلَیْهِمُ السَّیِّئَاتُ.[5]

و بهذا یستشکل فی ما اختاره قدس سره من ان قلم الحکم مرفوع عن الصبی و هو عام بالنسبة الی التکلیف و الوضع نعم فی کل مورد ورد دلیل خاص عن عدم التکلیف فنحن تابع للدلیل.

 



[1]. المستند فی شرح العروة الوثقی، الخمس، ص305.

[2]. وسائل الشیعة؛ ج‌1، ص: 45.

[3]. من لا یحضره الفقیه؛ ج‌4، ص: 51.

[4]. تهذیب الأحکام؛ ج‌10، ص: 152.

[5]. وسائل الشیعة؛ ج‌1، ص: 42.


۹۴/۰۸/۱۱

نظرات  (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی